‘Project 1012 is verdampt’

Net met pensioen kijkt Cees Schot (64), voormalig gemeentelijk adviseur veiligheid, met gemengde gevoelens terug op de aanpak van de georganiseerde criminaliteit op de Wallen. Ondanks behaalde successen zoals het opkopen van prostitutiepanden, ontbreekt het de gemeente aan slagkracht, stelt hij. ‘Het uitkopen heeft de gemeente zeker strategisch sterker gemaakt, maar Project 1012 heeft niet de impact gehad waarop ik had gehoopt.’

De Wallen lopen als een rode draad door de carrière van Schot.
In 1972 begon hij bij het ministerie van VROM. Vervolgens werd hij gedetacheerd in Amsterdam bij de huurcommissie en zo kwam hij geregeld in de rosse buurt voor huurgeschillen.
In 1980 stapte hij over naar de gemeente, waar hij bij stadsvernieuwing begon en later adviseur veiligheid werd.
En in 2006 was hij initiatiefnemer voor het gemeentelijke Coördinatieteam Wallen (CTW), dat een begin wilde maken met de aanpak van de georganiseerde criminaliteit, in samenwerking met de politie, het Openbaar Ministerie en de Belastingdienst.

Schijnconstructies
Met de wet-Bibob kwam in 2003 een bestuurlijk instrument beschikbaar, dat moet voorkomen dat vergunningen misbruikt worden voor criminele activiteiten. Pas jaren later kon Amsterdam hiermee op de Wallen een slag slaan. De belangrijkste reden hiervan was dat er in 2003 net vergunningen waren afgegeven aan raamexploitanten. En die zijn drie jaar geldig.
In 2006 kwam de bulk nieuwe vergunningsaanvragen binnen, waaronder ook die van de grootste raamexploitant op de Wallen: Charles Geerts. Die kreeg een negatief Bibob-advies en dus geen nieuwe vergunningen – ‘waarop Geerts om de paar dagen op de stoep stond’, vertelt Schot. ‘Hij kwam met allerlei schijnconstructies op de proppen, maar de gemeente bleef weigeren. Uiteindelijk wilde Geerts achttien van zijn panden verkopen; maar niet aan zijn concurrenten, alleen aan de gemeente.’
‘Hij deed een voorstel en dat heb ik ingebracht bij een bestuurlijk overleg over Project 1012, waarvan burgemeester Cohen voorzitter was. Hij gaf groen licht voor de aankoop door NV Stadsgoed en nam daarmee het initiatief voor Project 1012. Later werd wethouder Lodewijk Asscher erbij gehaald vanwege de financiële impact.’
Er werd 25 miljoen euro overgemaakt aan Geerts. ‘We dachten dat Geerts het kantelpunt was voor het doorbreken van de infrastructuur op de Wallen, want hij bepaalde daar alles. Overigens hebben we hierin als overheid wel gruwelijk gefaald: goede ondernemers die bij reguliere financieringsinstituten geen lening kregen, waren overgeleverd aan Geerts.’
Er werden meer pandeigenaren uitgekocht, maar het vervolg op het saneren van bordelen verliep lastig, vertelt Schot. ‘We boekten wel successen met de Bibob, maar wegens geheimhouding mochten we er maar beperkt over publiceren, terwijl de buurt schreeuwde om resultaten.’

Nieuwe fenomenen
Ondertussen was er een andere politieke wind gaan waaien. Cohen en Asscher waren naar Den Haag vertrokken en Van der Laan stond aan het roer als enige sociaaldemocraat in een college van D66, VVD en SP.
Er kwamen nieuwe ‘onzichtbare en ondermijnende’ fenomenen op, zoals het ruim boven de marktwaarde opkopen van panden.
Schot: ‘Als overheid kun je daar met de Bibob niks aan doen, want de overheid heeft de gouden regel Nooit boven de marktwaarde kopen. Dat is in een notendop ook waarom Project 1012 is verdampt.
Ik grap altijd: als criminelen zichtbaar waren aan hun ooglapje, met een papegaai op hun schouder, dan was het allemaal niet zo moeilijk. Het zijn echter vaak heel charmante mensen die zich alles denken te kunnen permitteren, omdat ze lastig zijn aan te pakken.
Zo zie ik bij raamexploitanten dat ze steeds meer de positie innemen van verhuurder. Een zelfstandige beheerder runt de bordelen, loopt alle risico en betaalt 95 procent van zijn inkomsten aan huur. Netto houdt hij dan ietsje meer over dan een beheerder in loondienst. En daar is niks tegen te doen. Al zou je kunnen zeggen dat de huur zó hoog is, dat er wel degelijk invloed is van de pandeigenaar.’

Motivatie
‘Dit zag je’ aldus Schot, ‘bijvoorbeeld bij de oud-politieagent Van der Meulen, die voor het duo Cirkel en Chang zo’n vijftig ramen exploiteerde. Iedereen wist dat hij niet in staat was zo’n groot bedrijf te runnen. Toen het OM een aantal gevallen van mensenhandel bij hem had geconstateerd, werd hij keer op keer gewaarschuwd de vrouwen beter te screenen. Hij bleef maar doorgaan, totdat we zeiden: we trekken je vergunning in.
Maar ineens zestig vrouwen op straat zetten, dat wilde Van der Laan niet. Dus werd tegen beheerder Van der Meulen gezegd dat hij zijn zaak moest opsplitsen, en iemand anders moest het andere deel overnemen. En zo gebeurde er dus eigenlijk niks.’
Van der Laan liet zich volgens Schot niet makkelijk adviseren. ‘Hij heeft weleens gefrustreerd geroepen dat hij niet de burgemeester wilde zijn die de seksindustrie de nek omdraaide. Zo heeft hij eigenhandig de door de gemeente gewenste sluitingstijden van prostitutiebedrijven van tafel geveegd. Daarnaast mochten we de term criminogeen niet meer gebruiken, omdat dat volgens hem een intrinsiek standpunt bevatte.
Ook moesten ambtenaren ondernemers die gedwongen dicht gingen, zoals coffeeshophouders, als partner meenemen naar nieuwe exploitaties. Voor de motivatie van ambtenaren is dat echt killing en ook bij de politie riep dit gemeentelijk beleid veel weerstand op.’

Dwang
Onlangs lanceerde Project Eigen Raam het seksbedrijf in zelfbeheer zonder uitbuiting My Red Light.
Schot: ‘Ik steun de gedachte, maar ik vraag me af of het uit de experimentele fase kan komen. Het is met Eigen Raam eigenlijk hetzelfde als met 1012: de oorspronkelijke gedachte zie je steeds verder devalueren en wat uiteindelijk overblijft, is gewoon een bordeel gerund door een andere groep mensen.
Exploitanten roepen dat het fictie is, een prostitutie-instituut waarbij geen sprake is van uitbuiting. Je weet immers de thuissituatie niet.
Ik ben in de afgelopen 37 jaar vrouwen tegengekomen die het zelf in de hand hebben, al is geen mens vrij van invloed. Dominicaanse vrouwen vertelden: Niemand dwingt me. Vroeg je ze hoe ze het thuis hadden, dan ging het over gezinnen, kinderen en slechte economische omstandigheden. Wil je je daaraan ontworstelen, dan moet er geld zijn voor opleidingen. Die vrouwen gaan dus naar Europa om geld te verdienen. Is dat gedwongen?’

Politiek correct
Sinds de commissie-Van Traa in 1996 met een vernietigend rapport kwam, is er volgens Schot toch veel bereikt en verbeterd. Destijds werd al gesteld dat vastgoed de sleutel is bij de aanpak van criminaliteit en dat geldt volgens hem nog steeds.
Met enige aarzeling: ‘Maar de successen lijken te verdampen door politiek correct gedrag: als je als gemeente vanuit de volle overtuiging mensenhandel en uitbuiting aanpakt, moet je oog hebben voor de belangen van de vrouwen. Daar doe je het tenslotte voor. Maar je moet het niet zó vertalen dat als de exploitant er een potje van maakt en je z’n vergunning intrekt, dat je het dan toch niet doet, omdat al die vrouwen dan op straat staan. Dan moet je zorgen voor een goede overgangssituatie. Er zijn genoeg opties.’

Om echt grip te krijgen, vindt Schot, is strikter gemeentebeleid nodig. ‘Mijn stelling is: de overheid kan alles als je maar lang genoeg doorgaat.’
Dat betekent niet per se meer regels. Integendeel: hij roemt de diversiteit aan winkeltjes, horecazaken en de sfeer op de Wallen.
‘Je kunt als gemeente niet alles, en je moet ook niet alles willen. Het is altijd al een vrije stad geweest met een grote tolerantie voor vrij gedrag. Alleen – excessen, die moet je aanpakken. En dat moet je kei- en keihard doen.’

Geen reactie

Laat een bericht achter

E-mailadressen worden niet gepubliceerd.

VOLG ONS OP